Sosyal medya uygulamaları günümüzde gençler başta olmak üzere her yaştan insan tarafından sıklıkla kullanılmaktadır. Çeşitli içerikler ve sayısız uyarıcıyla bizleri kendisine bağımlı hale getiren sosyal medyadan -doğru ya da yanlış- etkilenmemek de haliyle imkansızlaşmıştır. Peki sosyal medya uygulamalarını kullanımının yeme bozuklukları üstünde bir etkisi olabilir mi? Yazımızda sizler için bu soruya yanıt arıyoruz.
Yeme bozuklukları başta anoreksiya nervoza, bulimia nervoza ve bunlara nazaran daha yeni tanımlanan tıkanırcasına yeme bozukluğunu gibi psikiyatrik hastalıkların içinde bulunduğu bir tanı grubudur.
Yeme bozukluğu etiyolojisi; psikolojik, sosyal, genetik, kültürel faktörlerden etkilenmektedir. Bu durumlarda bireyi etkileyen pek çok faktör onu sosyal medyadaki akıl almaz büyüklükteki bilgi kirliliği ve uyarıcılara karşı savunmasız hale getirmektedir. Savunması zayıflamış birey maruz kaldığı bilgi kirliliği ve uyarıcılar sonucunda sadece yeme bozukluğu hakkında endişe etmekle kalmaz aynı zamanda yeme bozukluğunun semptomlarını da oluşturmaya başlayabilir.
Sosyal medyada özellikle gerçekçi olmayan güzellik algılarının teşviki sosyal medya kullanıcıları arasında yeme bozukluğu semptomlarının artmasına yol açan bir durumdur. Birçok çalışma, görünüm ve kilo ile ilgili sosyal medya içeriklerine maruz kalmanın, özellikle genç yetişkinlerde vücut imajı ve yeme davranışları üzerinde olumsuz etkilere sahip olabileceğini göstermiştir. Örneğin Bağımlılık Dergisi’nin 2023 yılında yaptığı bir çalışmada genç yetişkinlerde sosyal medya bağımlılığı, yeme davranışları, yeme bozuklukları arasındaki ilişki araştırılmış ve sosyal medya bağımlılığı arttıkça yeme davranışı puanlarının en az %37,5 yeme bozukluğu riskinin ise en az %26,8 arttığı tespit edilmiştir (Hamurcu 2023).
Ayrıca sosyal medyadaki sağlıklı beslenme ve spor içeriklerinin de aşırı tüketilmesi bireylerde sağlıklı beslenme takıntısı olan ortoreksiya nervoza gibi yeme bozukluklarının ortaya çıkmasında bir faktör olarak karşımıza çıkıyor (Gül ve Akyüz 2019).
Sosyal medyanın yeme bozukluklarını tetiklemesi sorununun bir kısmı da bireylerin sosyal medyayı çok fazla kullanıyor olmasından kaynaklanıyor. Aşırı sosyal medya kullanımı; yaşam memnuniyetinin azalması, benlik saygısının azalması, yalnızlık hissinin artması ve depresif semptomların ortaya çıkması gibi yeme bozukluklarının nedeni olabilecek semptomlarla direkt olarak bağlantılıdır.
Sonuç olarak sosyal medya araçlarının aşırı ve yanlış kullanımı yeme bozukluklarının hem tetiklenmesine hem de var olan bozukluğun ilerlemesine neden olmaktadır. Bizler de bunun önüne geçmek için sosyal medyada geçirdiğimiz vakitleri hem zaman hem de içerik açısından sağlıklı sınırlar içerisinde tutarak sosyal medyanın bu gibi olumsuz yönlerinden korunabiliriz. Unutmayın dijital ortamda gördüğünüz her şey gerçek olmayabilir.
Psk. Ziya Talha Yaratan
Kaynaklar
Hamurcu, P. (2023). Yeme davranışı, yeme bozukluğu ve ortoreksiya nervoza yordayıcıları olarak sosyal medya bağımlılığı ve kullanım amaçları: Genç yetişkinler üzerine bir çalışma. Bağımlılık Dergisi, 2023; 24(2):133-145 Doi: 10.51982/bagimli.1139475
Gül, A., Akyüz, A.Y. (2019). Sosyal medya kullanımı: Yeme bozukluğu nedeni olabilir mi? J Pro Health Res 2019; 1(1):28-32
Eating Disorder Hope. “Sosyal Medya ve Yeme Bozuklukları”. Erişim 29.10.2024. https://www-eatingdisorderhope-com.translate.goog/social-media?_x_tr_sl=en&_x_tr_tl=tr&_x_tr_hl=tr&_x_tr_pto=tc
